راه طلایی

خودشناسی و مهارتهای زندگی

کهن الگوها

کهن الگوها

 

آرکتایپ برگرفته از واژه یونانی آرک، تیپوس است. این واژه در زبان یونانی به معنای مدل یا الگویی است که چیزی را از روی آن می‌سازند.

نظریه کهن الگوها یا آرکتایپ های شخصیتی بر اساس تئوری های کارل گوستاو یونگ روانشناس و متفکر سرشناس سوئیسی شکل گرفته است.

 کارل یونگ در روانشناسی بخاطر نوع فعالیتش و ارائه نظریه هایش  تحت عنوان روانشناس تحلیلی معروف است و در کنار زیگموند فروید از پایه‌گذاران دانش نوین روانکاوی قلمداد می‌شود. به تعبیر فریدا فوردهام پژوهشگر آثار یونگ: ”هرچه فروید ناگفته گذاشته یونگ تکمیل کرده است“. وی که مطالعات خود را بیشتر در بخش ناخودآگاه ذهن متمرکز کرده بود، برای آن دو گونه در نظر گرفت: ناخودآگاه فردی و ناخودآگاه جمعی. ناخودآگاه جمعی میراثی است از دوره های نخستین زندگی بشر که در حافظه تاریخی انسانها ثبت شده است و همه مردم در آن سهیم هستند.

یونگ پس از مطرح کردن ناخودآگاه جمعی، نظریه آرکتایپها یا کهن الگوها را به منظور روشن کردن اجزای شخصیت ارائه داد. به عقیده او آرکی تایپ، افکار غریزی و مادرزادی و تمایل به رفتارهایی است که انسان‌ها بر طبق الگوهای از پیش تعیین شده انجام می‌دهند. به عبارت دیگر، آرکی ‌تایپ تصاویر و رسوباتی است که بر اثر تجربه‌های مکرر پدران باستانی به ناخودآگاه بشر راه یافته است. آن بخش از رفتار هایی که اجداد اولیه با تکرار آنها باعث شده اند که اکنون آن رفتارها بصورت غریزی در همه انسانها فارغ از رنگ و نژاد بروز کنند. در واقع آرکی تایپ یا کهن الگو محتویات ناخودآگاه جمعی است که در همه انسانها مشابه است.

بر اساس دیدگاه یونگ، خودآگاهی که ظاهرا شرط لازم انسانیت است، فقط نوک کوه یخی است. زیر آگاهی، سطح بسیار بزرگ تری وجود دارد که در آن خاطرات، احساسات و رفتارهای فردی فراموش شده یا سرکوب شده وجود دارد که یونگ آن را ناخودآگاه فردی می داند. در زیر ناخودآگاه فردی دریای ژرف ناخودآگاه جمعی وجود دارد، دریایی بسیار بزرگ و باستانی که سرشار از همه تصاویر و رفتارهایی است که در طول تاریخ بارها و بارها تکرار شده اند. این تاریخ تنها شامل انسانها نمی شود، بلکه شامل خود زندگی است. همانطور که یونگ می گوید : “هر چقدر بیشتر وارد عمق روان شوی، بستر گسترده تر می شود”.

یونگ به تکراری و عمومی بودن شخصیتها و رویدادهای زندگی در انسانها پی برد. وی به این نتیجه رسید که افسانه های تاریخی که در فرهنگهای مختلف وجود دارند با روشهای نمادین تجربیات درونی مردم را به نسلهای بعد انتقال می دهند و این داستانها که به کرات در هنر و ادبیات نقاط مختلف جهان مطرح شده اند، ساختار زندگی ما را شکل می بخشند. در تمامی این داستانها تعداد کمی الگوهای اصلی وجود دارند.

کهن الگوهای انسان

کارل یونگ در نظریه ی کهن الگو ها خود  قسمتی از روان انسان را به گذشته نسبت داده و متعقد بود از انسان اولیه به ارث رسیده  وبرای کهن الگوها و انرژی هایی  که در دنیای علم مطرح نموده از نام های اساطیر یونانی برای توضیح آن ها بهره گرفته است.

 کهن الگو ها  بدو صورت زنانه و  مردانه  بیان شده است، و آرکتایپ نیز شناخته می شوند.

کهن الگو های زنانه: دیمیتر – آرتمیس – پرسفون – هرا – آتنا – هستیا  و آفرودیت نامیده شد.

کهن الگو های مردانه: زئوس – پوزیدون – هادس – آپولو – آرس – هفائستوس – دیونوسوس و هرمس نامیده شد.

آنیما و آنیموس

در نظریه کارل یونگ  در روان انسان ها دو بعد زنانگی و مردانگی وجود دارد. که هر فرد بسته به جنسیتش، قسمتی که متناسب با جنسیت خود است را بیشتر زندگی می کنند.  بدن انسان  در دوران زندگی خود هم هورمون های مردانه و هم هورمون های زنانه راتولید می کند که این عمل به انسان کمک می کند تا جنس مخالفش را بهتر شناخته و درک کند و همچنین به بقای وجودی آدم نیز کمک فروانی می کند. علاوه بر این انسان باید هر دو بعد زنانگی و مردانگی را در خود پرورش دهد تا بتواند به رشد کامل روانی خود کمک کنند.

 

آرکتایپ های زنانه:

۱. آتنا (ATHENA): الهه بانوی دانش ،مهارت ،تمدن و پیشرفت، دختر تحصیل کرده و باهوش پدر، منطقی و عقل گرا، علاقه مند به شغل و تحصیل و مدرک، اهل پیشرفت و رقابت، هدفمند، کمال گرا، محافظه کار، نماینده تفکر منطقی زنانه، مدیر  آتنا با مردان قدرتمند همسو شده و تلاش  میکند که در هر کاری به اندازه ی مردان اطرافش قدرتمند، توانمند است .در شغل خود پیشرفت می کند. او با زنان دیگر ارتباط برقرار نمی‌کند، اما عاشق این است که همه چیز را تحت کنترل داشته باشد.

۲. آرتمیس (ARTEMIS): الهه بانوی شکار، جنگاور، آسیب ناپذیر، مستقل، حفظ هویت فردی، عشق به طبیعت بکر، طرفدار حقوق زنان، زن قدرتمند و مستقلی که رقابت را دوست دارد و در عین حال از زنانگی و خصوصیاتی زنانه نیز برخوردار است. خواهر (در رابطه با جنس مخالف خواهر آنها  می شود نه همسر)

۳. آفرودیت (APHRODITE):  الهه بانوی عشق و زیبایی و هنر،  خلاق و عاشق پیشه، دوستدار طبیعت، مرکز توجه، عاشق زیبایی، دختری زیبارو  که با کمترین امکانات بیشترین زیبایی را  می آفریند، در لحظه حال زندگی  می کند.بانویی عاطفی و سرشار از زندگی است  که راه حل های ساده ای را که دیگران نمی بینند، پیدا می‌کند. آفرودیت خواستار صمیمیت است و جذابیت بسیار بالایی دارد تا به حدی که کهن الگوی آفرودیت شهرت بدی دارد.

۴. هستیا (HESTIA): الهه بانوی معابد، بانوی دانا، آرام وساکت، اهل دعا،مراقبه، معنویت و مدیتیشن، شهودی و درونگرای عمیق، ساده پوش و ساده زیست، انرژی گرفتن از خود نه از دنیای بیرون.

۵. هرا (HERA): الهه بانوی ازدواج، زنان همسر الگو که همسر مهمتر از همه و مرکز زندگی ست، وفادار به همسر و عاشق شوهر کردن، زن زندگی، ملکه، شیک پوش، حسود و کینه توز، کنترل کننده همسر.

۶. دیمیتر (DEMETER): الهه بانوی مادر و غلات، زنان مادر الگو که همه را مراقبت میکنند و سرویس میدهد، مادرانی خستگی ناپذیر و تسلیم ناپذیر، فداکار، حمایت بی دریغ، مهربان و صمیمی، عاشق بچه ها، عاشق مهمان و مهمانی دادن، توانمند و پرورش دهنده، بانوی مراقب و مهربان که برای کمک به دیگران، به ویژه فرزندانش و افرادی که در برابر آنها احساس مسئولیت می‌کند، حاضر است، بسیاری از منافع خود را فدا کند. کل هویت او به مراقبت کردن از دیگران وابسته است.

۷. پرسفون (PERSEPHONE): الهه بانوی دوشیزه، ملکه جهان زیرین، نماد و مظهر دوشیزگی، معصوم، انعطاف پذیر، پذیرا و نقش پذیر و منعطف، تقلید کننده و دنباله رو، نماد اضطراب جدایی از زندگی قبلی به یک زندگی جدید، دختر ساده لوح، بی خیال و بی مسؤولیت و سر به هوا، دارای امید، سطح بالای خودآگاهی، اهل این شاخه به آن شاخه پریدن زنی بیخیال با روحیه ای کودکانه که ترجیح می دهد، سرو کله زدن با جزئیات زندگی را به دیگران واگذار کند تا این که خودش را نگران این مسائل جزئی بکند. او به راحتی خودمانی می شود و به افرادی نزدیک می شود که دیگران ممکن است از آنها کناره بگیرند، هرچند این راحتی گاهی اوقات به او آسیب می‌زند.

آرکتایپ های مردانه:

۱. زئوس (ZEUS): خدای خدایان، رب ‏النوع آسمان، باران و زاینده ابرها شناخته می ‏شود. مظهر قدرت، جاه طلبی، پیشرفت، رقابت، کنترل کننده، ریسک پذیر و اهل عمل ،فرمانروایی زندگی هستند. از اعتماد به نفس بالایی برخوردارند وقدرت تصمیم گیری بالایی دارند مردان قدرتمند،راس هرم ودارای حافظه قوی

۲. آپولو (APOLLO): خدای خورشید، قانونگذار و قانونمند، منظم، برنامه ریز، هدفمند و اهل پیشرفت قدم به قدم، محافظه کار،  بچه مثبت ، تاجر بازیکنی متمرکز و منطقی که برنامه ریز خوبی است، اما در کنار آمدن با نیروهای بی نظم، مانند احساسات و روابط ضعیف عمل می‌کند. برادر (معمولاَ در رابطه با دخترها نقش برادر را میگیرد)

۳. آرس (ARES): خدای جنگ، ورزشکار،  پر تحرک و پر انرژی ، اهل عمل (البته اغلب عمل بی درنگ و بدون فکر و غیرمنطقی)، متعصب و غیرتی، با معرفت و با مرام جنگ‌جو و قدرتی که از رقابت و خطر کردن لذت می برد، از کسانی که به آنها وابسته باشد  دفاع می کند، از هیچ چیز و هیچ کس نمی ترسد، به جز آن که توانایی خود را برای استفاده‌ی کامل از بدنش از دست بدهد؛ فلج شدن برای او به معنای مرگ است.

۴.هادس (HADES): خدای جهان زیرین و خدای دنیای ارواح و مردگان، فرمانروای ناخودآگاه، درون گرا و معناگرا، مردان شهودی و عمیق و کمی عجیب غریب در رفتار، بدون عواطف و احساسات و دور از اجتماع، منزوی ولی پیچیده،  درونگرایی حساس با یک زندگی درونی غنی، خیالباف و فیلسوفی که از دیگران خجالت می کشد؛ او شاید در حسرت عشق یا مصاحب بسوزد، اما گیج و سردرگم نمی‌داند که چطور به آن برسد.

 ۵. هرمس (HERMES):  خدای سخنوری و مذاکره، دارای قدرت جذب بالا، تنوع طلب، شوخ طبع و خوش سر و زبان، خوش سفر، دارای نوجوان ابدی، فراری از مسئولیت و محدودیت ، احمق روحی شیطان و بیخیال که از آزادی لذت می‌برد و نگران عواقب نیست. او عمداً دیگران را آزار نمی دهد، اما در عین حال خودش را پایبند رابطه هم نمی کند؛ زندان برای او مترادف با مرگ است.

۶. هفائستوس (HEPHAESTUS): خدای آتش و فلزکاری، زحمتکش و اهل کار، مردانی درونگرا و گوشه گیر اما پر از خلاقیت و هنرمند، وفادار، اعتماد به نفس پایین ،فطرتا انسان دوست و خواهان صلح است. مسئول حفظ آرامش در خانواده و حافظ صلح در خانواده هستند. نابغه‌ای مبتکر است که خود را با کارش تعریف کرده و جدای از آن چیزی نیست.از نظر خودشان منظم بوده و دوست ندارند کسی وسایلشان را جا‌به‌جا کند.در ذهن خود زندگی کرده و همین باعث می‌شود خیلی از حرف‌هایشان برای دیگران نامفهوم باشد.به سختی با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند ولی ارتباطشان عمیق است و وابستگی به دنبال دارد.

۷. دیونوسوس (DIONYSUS): خدای مستی و شراب. خدای لذت و شادی، جوانترین خدای المپ، اهل خلسه (چه مدل عرفانی و چه مدل اعتیاد به مواد)، آواره و سرگردان، همیشه عاشق، بدون چارچوب، روح لطیف و درک کننده زنان و زیبایی ها مردی هوسران و عاشق خوش‌گذرانی که با تفریحات مردانه ارتباط برقرار نمی کند، اما از مصاحبت زنان لذت می برد و به زنان اطرافش کمک می کند تا شجاعت خود را بازیابند و ارزش خود را بفهمند. هرچند دیونیسوس غالباً خودش احساس نقص و کمبود می کند و ممکن است هرگز زن ایده‌آلش را نیابد.

۸. پوسیدون (POSEIDON): خدای دریاها و خدای عواطف و احساسات و غرایز، اهل عواطف و عمیق شدن در احساسات، عشق و  هنر، مردی هنرمند اما دمدمی مزاج که به هیچ وجه نقدپذیر نیست و رد شدن برای او به معنای مرگ است.  دارای هیجانات تند و شدید و خشم و کینه شدید رفتار و واکنش های او به راحتی قابل پیش‌بینی نیست و حتی می ترسد که مبادا به کسانی که دوست‌شان دارد، آسیب بزند.

 

گردآوری:آکادمی راه طلایی

دیدگاهتان را بنویسید

error: Content is protected !!